به گزارش سارنا به نقل از مهر، تئاتر دفاع مقدس و مقاومت، عرصهای که به اعتقاد بسیاری از هنرمندان، بیش از آنکه به شعار و تکرار چهرهها نیاز داشته باشد، به روایت صادقانه، نگاه هنرمندانه و میدان دادن به نسل تازهای از هنرمندان نیازمند است. در همین راستا مصطفی بوعذار فعال تئاتر مقاومت به ارائه نکاتی در راستای تغییرات و بازنگریهای مورد نیاز این حوزه پرداخت.
مصطفی بوعذار، نویسنده و کارگردان تئاتر با تأکید بر اهمیت پرداخت هنری به جنگ تحمیلی گفت: دفاع مقدس بخش مهمی از تاریخ معاصر کشور ماست و طبیعتاً باید در هنرهای نمایشی نیز با جدیت و نگاه تخصصی به آن پرداخته شود، اما این پرداخت زمانی میتواند اثرگذار باشد که از شعارزدگی، اغراق و بزرگنمایی فاصله بگیرد.
با تکرار کلیشهها نباید انتظار جذب مخاطب داشت
وی افزود: مخاطب امروز، بهویژه نسل جوان، نیازمند دیدن روایتهای انسانی و واقعی از جنگ است؛ روایت رزمندگان، خانوادهها، مردم، آسیبها، مقاومتها و حتی تلخیهای جنگ. اگر قرار باشد همه چیز در قالب چند شعار تکراری و کلیشهای بیان شود، نمیتوان انتظار داشت تئاتر دفاع مقدس با مخاطب امروز ارتباط عمیق برقرار کند.
این هنرمند خوزستانی ادامه داد: تئاتر مقاومت باید بتواند حقیقت را با زبان هنر روایت کند و برای این کار به هنرمندانی نیاز داریم که دغدغه داشته باشند، نه صرفاً کسانی که عنوان و جایگاه اداری یا جشنوارهای دارند.
تئاتر مقاومت انحصاری نیست؛ علیه یک جریان ناسالم
دبیر همایش ملی تئاتر خیابانی راهیان نور با انتقاد از آنچه «شکلگیری حلقههای محدود در تئاتر مقاومت» میخواند، اظهار کرد: متأسفانه طی سالهای اخیر این تصور در میان بخشی از بدنه تئاتر شکل گرفته که تعداد محدودی از افراد تقریباً در بسیاری از رویدادها، شوراهای انتخاب و بازبینی، داوریها و تصمیمگیریهای مرتبط با تئاتر مقاومت حضور مستمر دارند.
وی افزود: من از این وضعیت با عنوان یک جریان ناسالم و انحصاری یاد میکنم؛ جریانی که اگر حذف نشود، به بدنه تئاتر مقاومت آسیب میزند. وقتی فرصتها دائماً در اختیار گروه محدودی قرار بگیرد، طبیعی است که بسیاری از هنرمندان جوان و حتی هنرمندان باسابقه احساس کنند اساساً امکان حضور و دیده شدن برای آنها وجود ندارد.
بوعذار تأکید کرد: اینجا نقش مدیران فرهنگی بسیار مهم است. مدیر فرهنگی باید بتواند میان افراد و جریانهای مختلف توازن ایجاد کند، نیروهای تازه را شناسایی کند و اجازه ندهد یک حوزه هنری به عرصه فعالیت دائمی چند چهره محدود تبدیل شود.
هنرمندان گمنامی که از میدان شهرها سربرآوردند
این فعال فرهنگی و هنری با اشاره به اجراهای سال گذشته تصریح کرد: از اسفند سال گذشته شاهد اجرای آثاری بودیم که توسط هنرمندان کمتر شناختهشده تولید و در میادین و سطح شهرها اجرا شدند و با استقبال قابل توجه مردم مواجه شدند. این اتفاق یک پیام روشن برای مدیران فرهنگی داشت؛ اینکه هنوز در بدنه جامعه و میان هنرمندان جوان، ظرفیتهای جدی وجود دارد. پرسش این است که چرا بسیاری از این هنرمندان در برنامهریزیهای کلان فرهنگی و رویدادهای ملی جایگاه مناسبی ندارند؟
دبیر سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی عنوان کرد: اگر مدیری واقعاً به دنبال کشف استعداد و کادرسازی فرهنگی است، باید از همین هنرمندان آغاز کند. کادرسازی با تکرار نامهای قدیمی اتفاق نمیافتد؛ کادرسازی یعنی میدان دادن، اعتماد کردن، تجربه ساختن و فرصت خطا و یادگیری به نسل جدید.
هنر انقلابی با شعار تعریف نمیشود
وی با اشاره به دیدگاههای مطرحشده از سوی رهبر شهید انقلاب درباره هنر انقلابی اظهار کرد: ایشان بارها هنر انقلابی را بهدور از دروغ، فساد و اغوا میدانند که پیش از هر چیز باید صادق باشد. نمیتوان با شعار دادن، یک اثر را انقلابی تلقی کرد. اگر اثر هنری نتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند، اگر فاقد کیفیت هنری باشد و اگر از حقیقت فاصله بگیرد، صرفاً با برچسب و عنوان نمیتوان آن را اثری ماندگار دانست. به اعتقاد من، هنر متعهد باید هم از نظر محتوایی دغدغه داشته باشد و هم از نظر هنری قابل دفاع باشد. نمیتوان ضعفهای هنری را پشت عنوانهایی مانند دفاع مقدس، مقاومت یا هنر انقلابی پنهان کرد.
چرا نام هنرمندان مطرح تئاتر دفاع مقدس فراموش میشود؟
این هنرمند خوزستانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیشکسوتان این عرصه یادآور شد: در طول سالها هنرمندانی داشتهایم که بهترین سالهای عمر خود را صرف آموزش، تولید و اجرای آثار دفاع مقدس کردهاند؛ اما امروز برخی از همین افراد یا خانهنشین شدهاند یا عملاً از جریان اصلی تئاتر مقاومت فاصله گرفتهاند.
وی افزود: محمد جمالپور که بنیانگذار و دبیر چندین دوره جشنواره دفاع مقدس بوده و جانباز ۷۰ درصد است، در کنار هنرمندانی همچون عبدالرضا حیاتی، رضا صابری و هوشنگ هیهاوند، فرهاد مهندس پور، محمود فرهنگ و بسیاری دیگر، بخشی از حافظه تاریخی تئاتر دفاع مقدس کشور هستند. شایسته بود در آئین افتتاحیه جشنواره تئاتر مقاومت، حداقل یادی از این هنرمندان و پیشکسوتان میشد.
عضو شورای فرهنگی خوزستان ادامه داد: این افراد نه برای تندیس و نه برای بودجههای کلان وارد این عرصه شدند. بسیاری از آنها با انگیزه اعتقادی و دغدغه شخصی کار کردند و اگر امروز از آنها تجلیل نمیشود، انتظار مالی هم ندارند؛ اما بیتوجهی به این سرمایههای انسانی بهمعنای نادیده گرفتن بخشی از تاریخ تئاتر دفاع مقدس است.
مدیران فرهنگی باید پاسخگوی حذف سرمایههای انسانی باشند
وی با طرح این پرسش که چرا بخشی از هنرمندان مؤثر این حوزه به حاشیه رانده شدهاند، توضیح داد: مدیران فرهنگی باید پاسخ دهند که چرا برخی هنرمندانی که سالها در این عرصه فعالیت کردهاند، امروز کمتر دیده میشوند و چرا در مقابل، برخی چهرهها تقریباً در همه رویدادها بهعنوان داور، دبیر و بازبین حضور دارند. هویت تئاتر دفاع مقدس و مقاومت با حضور یک یا چند نفر شکل نمیگیرد؛ این هویت حاصل تلاش مجموعهای از هنرمندان، نویسندگان، کارگردانان، بازیگران، منتقدان و پیشکسوتانی است که هر کدام بخشی از این مسیر را ساختهاند.
تئاتر مقاومت به خانه امن همه هنرمندان تبدیل شود
این فعال فرهنگی و هنری تصریح کرد: اگر قرار است تئاتر مقاومت آینده داشته باشد، باید خانه امن همه هنرمندان دغدغهمند باشد؛ نه اینکه هنرمندان احساس کنند برای حضور در یک جشنواره یا رویداد، باید به یک حلقه خاص وابسته باشند. هر جا هنرمندان احساس کنند انتخابها بر اساس شایستگی، کیفیت اثر و نگاه تخصصی انجام میشود، اعتماد شکل میگیرد؛ اما هر جا احساس کنند روابط، آشناییها و حلقههای محدود تعیینکننده هستند، اعتماد از بین میرود و هنرمندان مستقل ترجیح میدهند کنار بکشند.
بوعذار در پایان تاکید کرد: تئاتر مقاومت بیش از هر زمان دیگری نیازمند پوستاندازی است. باید فرصت را برای هنرمندان جوان ایجاد کرد و پیشکسوتان را فراموش نکرد، معیارهای انتخاب و داوری را شفافتر کرد و اجازه داد آثار باکیفیت فارغ از نام و سابقه صاحبانشان دیده شوند. اگر مدیران فرهنگی بنیاد روایت فتح واقعاً به آینده تئاتر دفاع مقدس و مقاومت فکر میکنند، باید از انحصار عبور کنند و به جای تکرار چهرهها، به پرورش استعدادها بپردازند. این تنها راهی است که میتواند تئاتر مقاومت را از کلیشه و شعار عبور دهد و به یک جریان زنده، اثرگذار و ماندگار در هنر معاصر ایران تبدیل کند.
نظر بدهید